სანტორინი — მოგზაურობის სრული გზამკვლევი
სანტორინი ის იშვიათი ადგილია, რომელიც ფოტოებზე ნანახზე უკეთესი აღმოჩნდება ხოლმე. თეთრი სახლები ლურჯი გუმბათებით, კლდეზე ჩამოკიდებული სოფლები და ეგეოსის ზღვის ის განსაკუთრებული ლურჯი — ეს ყველაფერი ვულკანის ნაშთზეა აშენებული. სამი ათასზე მეტი წლის წინ აქ მომხდარმა უზარმაზარმა ამოფრქვევამ კუნძულის ცენტრი ჩაანგრია და ზღვამ შექმნილი ორმო აავსო. სწორედ ეს კალდერაა სანტორინის მთავარი სანახაობა — და სწორედ მისკენაა მიმართული ის ცნობილი ხედები, რომლებიც კუნძულს მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე ფოტოგრაფირებულ ადგილად აქცევს.
ამავე დროს სანტორინი საბერძნეთის ყველაზე ძვირი და ყველაზე ხალხმრავალი კუნძულია. ამიტომ აქ განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, სად დაიდო ბინა, როდის ჩახვიდე და როგორ აიცილო ბრბო. ეს გზამკვლევი სწორედ ამაზეა.
როგორ ჩახვიდე სანტორინიში საქართველოდან
საქართველოდან სანტორინიში პირდაპირი ფრენა არ არსებობს, ამიტომ მარშრუტი ყოველთვის გადაჯდომას მოიცავს. ყველაზე ბუნებრივი გზა ათენის გავლითაა: თბილისიდან ათენამდე პირდაპირი ფრენებია, ხოლო ათენიდან სანტორინიმდე შიდა ფრენა სულ 45 წუთს გრძელდება და დღეში რამდენჯერმე სრულდება. ზაფხულის სეზონზე ეს მარშრუტი ყველაზე მოსახერხებელია.
ათენიდან ბორნითაც ჩახვალ — ეს უფრო იაფი, თუმცა ბევრად ნელი ვარიანტია. პირეოსის პორტიდან სანტორინიმდე სწრაფი ბორანი დაახლოებით 5 საათში მიდის, ჩვეულებრივი — 8 საათამდე. თუ დროს ზოგავ, აირჩიე თვითმფრინავი; თუ ფულს — ბორანი, რომელიც თავისთავად ლამაზი მოგზაურობაა კიკლადების კუნძულებს შორის.
ალტერნატიული გზა სტამბულის გავლითაა, ან ევროპული ჰაბებიდან — ზაფხულში სანტორინის აეროპორტი (JTR) ევროპის ათეულობით ქალაქთანაა პირდაპირ დაკავშირებული, თუმცა ზამთარში ეს ფრენები თითქმის მთლიანად ჩერდება. ბილეთის ძებნისას აუცილებლად შეადარე ორივე ვარიანტი — პირდაპირ სანტორინიში და ათენის გავლით — ბილეთების ძიების გვერდზე. ათენის შესახებ დეტალურად წაიკითხავ ჩვენს გზამკვლევში.
რომელი სოფელი აირჩიო — ფირა, ოია თუ სხვა
ეს სანტორინიში ყველაზე მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებაა, რადგან კუნძულის სხვადასხვა ნაწილი სრულიად განსხვავებულ გამოცდილებას აძლევს მოგზაურს.
ოია (Oia) ის სოფელია, რომელსაც ღია ბარათებზე ხედავ — ყველაზე ლამაზი, ყველაზე ძვირი და ყველაზე ხალხმრავალი. აქაა ცნობილი ლურჯგუმბათიანი ეკლესიები და აქედან იხილავს მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე განთქმულ მზის ჩასვლას. თუ ბიუჯეტი იძლევა და რომანტიკულ მოგზაურობაზე ხარ, ოია საუკეთესო არჩევანია.
ფირა (Fira) კუნძულის დედაქალაქი და ცხოვრების ცენტრია: აქაა ყველაზე მეტი რესტორანი, ბარი, მაღაზია და ტრანსპორტის კვანძი — ავტობუსები ფირიდან კუნძულის ყველა კუთხეში დადის. ფირა ოიაზე იაფია და უფრო პრაქტიკული, თუ ბევრი გადაადგილება გინდა.
იმეროვიგლი ფირასა და ოიას შორისაა და კალდერაზე საუკეთესო ხედი სწორედ აქედან იშლება — ამასთან, აქ ბევრად მშვიდია. კამარი და პერისა კი კუნძულის აღმოსავლეთ სანაპიროზეა, შავი ვულკანური სანაპიროებით: აქ კალდერის ხედი აღარაა, სამაგიეროდ ფასები ორჯერ და სამჯერ დაბალია და პლაჟამდე ფეხით ჩახვალ. ოჯახური და ბიუჯეტური მოგზაურობისთვის ეს საუკეთესო არჩევანია.
მზის ჩასვლა — და როგორ ნახო ბრბოს გარეშე
ოიაში მზის ჩასვლა სანტორინის მთავარი რიტუალია — და ამავე დროს მისი ყველაზე რთული მომენტი. ზაფხულში ჩასვლამდე საათნახევრით ადრე სოფლის ვიწრო ქუჩები და ციხის ნანგრევებთან სადამკვირვებლო მოედანი ფაქტობრივად გადაივსება ხოლმე. თუ საუკეთესო ადგილი გინდა, იქ სულ მცირე ორი საათით ადრე უნდა მიხვიდე.
არსებობს უკეთესი სტრატეგიები. პირველი: ნახე ჩასვლა იმეროვიგლიდან ან ფირას კალდერის ბილიკიდან — ხედი თითქმის იგივეა, ხალხი კი რამდენჯერმე ნაკლები. მეორე: დაჯავშნე მაგიდა ოიაში კალდერაზე გამავალ რესტორანში — გადაიხდი მეტს, სამაგიეროდ ჩასვლას მშვიდად, დაჯდომილი ნახავ. მესამე: აიღე ჩასვლის საზღვაო ტური კატამარანით — ჩასვლას ზღვიდან, კალდერის ფონზე ნახავ, რაც ბევრის აზრით საუკეთესო ვარიანტია.
და ბოლოს, ერთი ხშირად დავიწყებული რჩევა: სანტორინიში მზის ამოსვლაც ულამაზესია — განსაკუთრებით ოიაში, სადაც ამ დროს ქუჩები სრულიად ცარიელია. თუ ერთი დილა ადრე ადგომას გაწირავ, კუნძულს ისე ნახავ, როგორც უმეტესობა ვერასდროს ხედავს.
სანაპიროები და ვულკანი
სანტორინის სანაპიროები სხვა კუნძულებისგან რადიკალურად განსხვავდება — აქ ქვიშა თეთრი კი არა, შავი, წითელი ან რუხია, რადგან ვულკანური წარმოშობისაა. ეს უჩვეულო და ლამაზი სანახაობაა, თუმცა გაითვალისწინე: შავი ქვიშა მზეზე ძალიან ცხელდება, ამიტომ ზაფხულში ფეხსაცმლის გარეშე სიარული რთულია.
წითელი სანაპირო (Red Beach) აკროტირის მახლობლადაა და კუნძულის ყველაზე ეფექტური ადგილია — წითელი კლდეები პირდაპირ ზღვაში ეშვება. კამარი და პერისა ყველაზე კეთილმოწყობილი შავი სანაპიროებია შეზლონგებით, ბარებითა და წყლის სპორტით. ვლიხადა კი უფრო მშვიდი და ველურია, თეთრი კლდეების ფონზე.
აუცილებლად აიღე ვულკანის ტური: კატერით ჩახვალ კალდერის ცენტრში მდებარე კუნძულ ნეა-კამენზე, სადაც კრატერამდე ავიდე და დაინახავ, საიდან წარმოიშვა ეს ყველაფერი. ტური ჩვეულებრივ მოიცავს გაჩერებას პალეა-კამენთან ცხელ გოგირდოვან წყაროებში საბანაოდ. მთელი ექსკურსია ნახევარ დღეს გრძელდება და სანტორინის ერთ-ერთი საუკეთესო გამოცდილებაა.
ისტორიით დაინტერესებულთათვის კი აუცილებელია აკროტირის არქეოლოგიური ნაკრძალი — ბრინჯაოს ხანის ქალაქი, რომელიც ვულკანურმა ფერფლმა შემოინახა, ისევე როგორც პომპეი. ეს სანტორინის ყველაზე დაუფასებელი ღირსშესანიშნაობაა.
როდის ჯობია ჩასვლა
სანტორინის საუკეთესო დროა მაისი-ივნისი და სექტემბერი-ოქტომბრის დასაწყისი. ამ პერიოდში ამინდი თბილია, ზღვა საბანაოდ ვარგისი, ხოლო ტურისტული ნაკადი პიკამდე ან პიკის შემდეგაა. ფასებიც შესამჩნევად დაბალია, ვიდრე შუა ზაფხულში.
ივლისი და აგვისტო სანტორინის ყველაზე დატვირთული თვეებია: 30 გრადუსზე მეტი სიცხე, კრუიზული ლაინერების ნაკადი და სასტუმროების პიკური ტარიფები. ამ დროს ოიაში ჩასვლის საათებში მოძრაობა ფაქტობრივად ჩერდება. თუ სხვა არჩევანი არ გაქვს, ჯავშანი თვეებით ადრე გააკეთე და დღის ცხელი საათები სანაპიროზე ან ბასეინთან გაატარე.
ცალკე უნდა აღინიშნოს ზაფხულის ქარი — მელტემი, რომელიც ეგეოსზე ივლის-აგვისტოში ქრის. ის სიცხეს არბილებს, სამაგიეროდ ზოგჯერ ბორნების გრაფიკს არღვევს. თუ ბორნით მოგზაურობ, ბუფერი დაიტოვე.
ნოემბრიდან მარტამდე კუნძული ფაქტობრივად იძინებს: სასტუმროებისა და რესტორნების დიდი ნაწილი იკეტება, ფრენები მცირდება. სამაგიეროდ ფასები მინიმალურია და კუნძული სრულიად შენია. ეს ვარიანტი გამოდგება, თუ ხედები და სიმშვიდე გინდა, და არა ბანაობა.
ბიუჯეტი — რამდენი დაგიჯდება
სანტორინი საბერძნეთის ყველაზე ძვირი მიმართულებაა და ფასი ძლიერ დამოკიდებულია სეზონსა და ლოკაციაზე. საცხოვრებელი კალდერის ხედით ოიაში ან იმეროვიგლიში ზაფხულში ღამეში 250–500 ევროდან იწყება; ფირაში — 120–250 ევრო; კამარსა და პერისაში კი იმავე ხარისხის ნომერი 60–110 ევროა. სწორედ ლოკაციის არჩევა განსაზღვრავს მოგზაურობის ბიუჯეტს ყველაზე მეტად.
კვება: ტავერნა ზღვისპირას — 20–35 ევრო ერთ ადამიანზე; კალდერაზე გამავალი რესტორანი ოიაში — 50–90 ევრო; გირო ან სუვლაკი ქუჩის ჯიხურში — 4–6 ევრო. ბერძნული ქუჩის საკვები აქ მართლაც კარგია და ბიუჯეტს საგრძნობლად ამსუბუქებს.
ტრანსპორტი: საქალაქო ავტობუსი ფირიდან ნებისმიერ სოფლამდე 2–3 ევროა და ეს ყველაზე ეკონომიური გზაა. ატვ ან სკუტერი დღეში 25–45 ევრო, ავტომობილი — 40–70 ევრო. ტაქსი კუნძულზე ძალიან ცოტაა და ძვირია, ამიტომ მასზე ნუ დაეყრდნობი.
საშუალოდ, ხუთდღიანი მოგზაურობა ერთ ადამიანზე ბილეთის გარეშე ბიუჯეტურ ვარიანტში 450–700 ევროა, კომფორტულში — 1200 ევროდან ზემოთ.
სამდღიანი მარშრუტი
პირველი დღე — ფირა და კალდერის ბილიკი. დილით გაეცანი ფირას: ვიწრო ქუჩები, პრეისტორიული თერას მუზეუმი და ხედები კალდერაზე. შუადღის შემდეგ გაიარე ფირა-ოიას საფეხმავლო ბილიკი — დაახლოებით 10 კილომეტრი კალდერის კიდეზე, სამიოდე საათი. ეს სანტორინის ყველაზე შთამბეჭდავი გამოცდილებაა. ჩადი ოიაში ზუსტად ჩასვლისთვის.
მეორე დღე — ვულკანი და ცხელი წყაროები. აიღე საზღვაო ტური: ნეა-კამენის კრატერი, გოგირდოვან წყაროებში ბანაობა და, თუ ტური მოიცავს, თირასიის კუნძული. დაბრუნების შემდეგ დაისვენე და საღამო გაატარე ფირას ბარებში.
მესამე დღე — სამხრეთი და სანაპიროები. დილით ნახე აკროტირის არქეოლოგიური ნაკრძალი, შემდეგ ჩადი წითელ სანაპიროზე. შუადღე გაატარე კამარში ან პერისაში ბანაობით. საღამო — ღვინის დეგუსტაცია ერთ-ერთ ადგილობრივ მარანში: სანტორინის ვულკანურ ნიადაგზე მოწეული თეთრი ღვინო ასირტიკო მსოფლიოში ცნობილია და კუნძულის ერთ-ერთი მთავარი აღმოჩენაა.
პრაქტიკული რჩევები და შეცდომები
ვიზა: საბერძნეთი შენგენის ზონის წევრია — ბიომეტრიული პასპორტის მფლობელ ქართველებს ვიზა არ სჭირდებათ, 180 დღეში 90 დღემდე.
ჯავშანი ადრე: სანტორინი იმ იშვიათ ადგილთა რიცხვშია, სადაც ზაფხულის საცხოვრებელი მართლაც წინასწარ იყიდება. თუ ივლის-აგვისტოში მიემგზავრები, სასტუმრო თვეებით ადრე დაჯავშნე — ბოლო მომენტში დარჩენილი ვარიანტები ან ძალიან ძვირია, ან ცუდ ლოკაციაზე.
ტრანსფერი: აეროპორტიდან ან პორტიდან სასტუმრომდე ტრანსფერი წინასწარ შეათანხმე — ტაქსი კუნძულზე ცოტაა და პიკურ საათებში მისი დაჭერა რთულია.
ახლა კი ყველაზე გავრცელებული შეცდომები. პირველი — კუნძულზე მხოლოდ ერთი დღით ჩასვლა კრუიზიდან: ასე მხოლოდ ბრბოსა და რიგებს ნახავ. მეორე — ჩემოდანით ოიას საფეხურებზე ასვლის დაგეგმვა: სოფლის დიდ ნაწილში ავტომობილი არ შედის და ბარგის ტარება ხელით მოგიწევს, ამიტომ სასტუმროს ლოკაცია წინასწარ დააზუსტე. მესამე — მოლოდინი, რომ სანტორინის სანაპიროები კარიბებივითაა: აქ ვულკანური, კენჭოვანი და შავი პლაჟებია, და ეს კუნძულის ხიბლის ნაწილია, არა ნაკლი. მეოთხე — სახედრებით ასვლა ძველ პორტიდან ფირამდე: ცხოველთა კეთილდღეობის თვალსაზრისით ეს პრაქტიკა სერიოზულ კრიტიკას იმსახურებს, ამიტომ სჯობს საბაგირო აირჩიო.
დაიწყე მოგზაურობის დაგეგმვა ბილეთების ძიების გვერდზე — და გახსოვდეს, სანტორინიში ყველაზე მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილება სოფლის არჩევაა.
ხშირად დასმული კითხვები
როგორ ჩავიდე სანტორინიში თბილისიდან?
პირდაპირი ფრენა არ არსებობს. ყველაზე მოსახერხებელია ათენის გავლით: თბილისიდან ათენამდე პირდაპირი ფრენაა, იქიდან სანტორინიმდე — 45-წუთიანი შიდა ფრენა. ალტერნატივაა ათენიდან ბორანი, რომელიც 5–8 საათს გრძელდება, მაგრამ იაფია.
სად ჯობია დარჩენა — ოიაში თუ ფირაში?
ოია ყველაზე ლამაზი და ძვირია, იდეალურია რომანტიკული მოგზაურობისთვის. ფირა უფრო პრაქტიკულია — აქაა ტრანსპორტის კვანძი, რესტორნები და ბარები, ფასებიც დაბალია. ბიუჯეტურ ვარიანტს კი კამარი და პერისა გთავაზობთ.
როდის ჯობია სანტორინიში ჩასვლა?
საუკეთესოა მაისი-ივნისი და სექტემბერი-ოქტომბრის დასაწყისი: თბილი ამინდი, საბანაო ზღვა და ზაფხულზე ნაკლები ხალხი. ივლისი და აგვისტო ყველაზე ცხელი, ხალხმრავალი და ძვირია.
როგორ ვნახო მზის ჩასვლა ოიაში ბრბოს გარეშე?
სამი ვარიანტია: ნახე ჩასვლა იმეროვიგლიდან ან ფირას ბილიკიდან, სადაც ხედი თითქმის იგივეა და ხალხი ნაკლები; დაჯავშნე მაგიდა კალდერაზე გამავალ რესტორანში; ან აიღე კატამარანის ჩასვლის ტური და ზღვიდან ნახე.
საჭიროა თუ არა ავტომობილის დაქირავება სანტორინიში?
აუცილებელი არაა — საქალაქო ავტობუსები ფირიდან ყველა სოფლამდე რეგულარულად დადის და 2–3 ევრო ჯდება. ავტომობილი ან ატვ მოხერხებულია, თუ დამოუკიდებლად გინდა კუნძულის შემოვლა, ოღონდ ზაფხულში პარკირება რთულია.
რატომაა სანტორინის სანაპიროები შავი?
იმიტომ, რომ კუნძული ვულკანური წარმოშობისაა და ქვიშა ვულკანური ქანებისგან შედგება. არსებობს შავი, წითელი და რუხი სანაპიროები. გაითვალისწინე, რომ შავი ქვიშა მზეზე ძლიერ ცხელდება — ფეხსაცმელი აუცილებელია.
რამდენი დღეა საკმარისი სანტორინისთვის?
სამი-ოთხი დღე ოპტიმალურია: ერთი დღე ფირასა და კალდერის ბილიკზე, ერთი ვულკანის ტურზე, ერთი სამხრეთის ღირსშესანიშნაობებსა და სანაპიროებზე. ერთდღიანი ვიზიტი კრუიზიდან კუნძულის რეალურ სურათს არ იძლევა.