Շարմ էլ Շեյխ — ճամփորդական ուղեցույց
Շարմ էլ Շեյխը՝ Եգիպտոսի ամենահայտնի ծովային առողջարանը, գտնվում է Սինայի թերակղզու հարավային ծայրին՝ Կարմիր ծովի ափին։ Ամբողջ տարվա ընթացքում արևոտ եղանակը, բյուրեղյա մաքուր ջուրը և աշխարհի ամենագեղեցիկ կորալյան խութերից մի քանիսը այն դարձնում են ջրասուզակների և լողափնյա հանգստի սիրահարների իսկական դրախտ։ Վրաստանից ճամփորդողի համար Շարմ էլ Շեյխը գրավիչ է պարզ վիզային ընթացակարգով, «ամեն ինչ ներառված է» տիպի հյուրանոցներով և համեմատաբար մատչելի գներով, հատկապես երբ Վրաստանում ձմեռ է, իսկ այստեղ ծովում լողալու սեզոնը չի ընդհատվում։ Այս ուղեցույցը կօգնի քեզ պլանավորել ճամփորդությունը սկզբից մինչև վերջ՝ խութերից և էքսկուրսիաներից մինչև վիզա և տրանսպորտ։
Ինչ տեսնել Շարմ էլ Շեյխում
Շարմ էլ Շեյխի գլխավոր հարստությունը ջրի տակ է։ Առողջարանից ընդամենը երեսունական կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվում է Ռաս Մոհամմեդ ազգային պարկը՝ պահպանվող տարածք, որտեղ ապրում են Կարմիր ծովի ամենահարուստ կորալյան խութերը և հարյուրավոր տեսակի գունավոր ձկներ։ Այստեղ ամեն օր կազմակերպվում են սնորկելինգի և դայվինգի տուրեր ինչպես նավով, այնպես էլ ափից։ Ոչ պակաս հայտնի են Տիրանի կղզու հարակից խութերը. նավով մեկօրյա զբոսանքը լողի մի քանի կանգառով ամրագրվում է գրեթե բոլոր հյուրանոցներից։
Ցամաքում նույնպես կա տեսնելու բան. Նաամա Բեյը (Naama Bay) առողջարանի սիրտն է՝ զբոսուղի սրճարաններով, խանութներով և երեկոյան աշխույժ մթնոլորտով, իսկ հին շուկան (Old Market) Շարմ էլ Մայա թաղամասում քեզ կառաջարկի արևելյան առևտրի ինքնատիպ տրամադրություն՝ համեմունքներ, պապիրուսներ, հագուստ և հուշանվերներ։ Ժամանակակից ժամանցի կենտրոն SOHO Square-ը առանձնանում է երաժշտական շատրվաններով, ռեստորաններով և երեկոյան շոուներով։
Եթե մեկօրյա էքսկուրսիա ես պլանավորում, ամենատպավորիչ երթուղին Սինայի խորքում է. Մովսեսի լեռը (Սինա լեռ)՝ գիշերային վերելքով և արևածագի տեսարանով, իսկ ճանապարհին՝ Սուրբ Կատարինեի վանքը՝ աշխարհի ամենահին գործող ուղղափառ վանքերից մեկը, որը ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։ Անապատային սաֆարի տուրերը բեդվինների բնակավայրերում ընթրիքով և աստղերով ցանված երկնքով նույնպես անմոռանալի փորձառություն են։
Թռիչքը Վրաստանից Շարմ էլ Շեյխ
Թբիլիսիից Շարմ էլ Շեյխ ամբողջ տարվա ընթացքում գործող ուղիղ չվերթ, որպես կանոն, չկա. ուղղությունը հիմնականում սպասարկում են սեզոնային չարտերային չվերթները, որոնք վաճառվում են տուրօպերատորների փաթեթների հետ միասին։ Ուստի, նախքան տոմս փնտրելը, արժե ստուգել նաև չարտերային տարբերակները. հյուրանոցի հետ միասին վերցրած փաթեթը հաճախ ավելի էժան է ստացվում, քան առանձին գնելը։
Կանոնավոր ավիաընկերություններով ճամփորդությունը սովորաբար մեկ փոխնստումով է. ամենատարածված երթուղիներն են Ստամբուլի վրայով (թուրքական ավիաուղիները և նրա լոուքոսթ դուստր ընկերությունը) կամ Դուբայի/Շարջայի վրայով. flydubai-ը և Air Arabia-ն կանոնավոր թռչում են Կարմիր ծովի առողջարաններ։ Այլընտրանք է Կահիրե թռչելը և այնտեղից EgyptAir-ի ներքին չվերթով Շարմ տեղափոխվելը։ Ճամփորդության ընդհանուր ժամանակը երթուղուց կախված մոտ 6–10 ժամ է։
Շարմ էլ Շեյխի միջազգային օդանավակայանը (SSH) առողջարանից ընդամենը 10–20 կիլոմետր հեռավորության վրա է. մինչև հյուրանոց տրանսֆերը կարճ է և հաճախ ներառված է հենց տուրփաթեթում։ Տոմսերի գները սեզոնային զգալիորեն փոխվում են. ձմեռային արձակուրդներին ամենաթանկն է, իսկ գարնանը և աշնանը շահավետ առաջարկներ կգտնես։ Կոնկրետ գները և չվացուցակը տեսնելու համար օգտվիր տոմսերի որոնումից և համեմատիր մի քանի երթուղի միասին։
Այցելության լավագույն սեզոնը
Շարմ էլ Շեյխի գլխավոր առավելությունն այն է, որ լողի սեզոնը այստեղ գործնականում չի ավարտվում. Կարմիր ծովի ջրի ջերմաստիճանը նույնիսկ ձմռանը մոտ 21–23 աստիճան է, իսկ ամռանը տաքանում է մինչև 28 աստիճան։ Արևոտ օրերի քանակով առողջարանը աշխարհում առաջատարներից է, իսկ անձրևը հազվագյուտ երևույթ է։
Ամենահարմարավետ շրջանը գարունն է (մարտ–մայիս) և աշունը (սեպտեմբեր–նոյեմբեր). օդը հաճելի տաք է՝ մոտ 25–32 աստիճան, ծովը՝ տաք, իսկ մարդաշատությունը՝ չափավոր։ Հուլիսին և օգոստոսին շոգը հաճախ հասնում է 38–40 աստիճանի. չոր կլիմայի շնորհիվ դա ավելի տանելի է, քան խոնավ երկրներում, սակայն կեսօրին լողափին գտնվելը զգուշություն է պահանջում։
Ձմեռը (դեկտեմբեր–փետրվար) Վրաստանից ճամփորդողների համար հատկապես գրավիչ է. մինչ Թբիլիսիում ձյուն է գալիս, Շարմում ցերեկը 20–25 աստիճան է, և հանգիստ լողանում ես։ Հաշվի առ միայն, որ ձմեռային երեկոները զով են և քամոտ. թեթև բաճկոն անպայման վերցրու, իսկ լողալիս հիդրոկոստյումի կարճ տարբերակը հարմարավետություն կավելացնի։
Որտեղ մնալ՝ թաղամասերը
Շարմ էլ Շեյխը ափի երկայնքով ձգված առողջարան է, և թաղամասի ընտրությունը որոշում է հանգստի բնույթը։ Նաամա Բեյը ամենաաշխույժ կենտրոնն է. զբոսուղին, ռեստորանները, բարերը և գիշերային կյանքը ձեռքի տակ են. այստեղ արժե մնալ, եթե սիրում ես հյուրանոցից դուրս գալ և աղմուկը։ Այս թաղամասում լողափերը հիմնականում ավազոտ են, և ծով մտնելը հեշտ է։
Հանգիստ, ընտանեկան հանգստի համար ավելի լավ են Շարքս Բեյը (Sharks Bay) և Նաբք Բեյը (Nabq Bay) օդանավակայանի կողմում. այստեղ մեծ «ամեն ինչ ներառված է» տիպի համալիրներ են, իսկ ափի մոտ՝ կենդանի կորալյան խութեր, որտեղ սնորկելինգը կարելի է անել հենց հյուրանոցի պոնտոնից։ Հաշվի առ, որ խութերով ափին ծով մտնելու համար հատուկ կոշիկներ կպահանջվեն։
Հադաբան (Hadaba) և Շարմ էլ Մայան հին շուկայի մոտիկությամբ ավելի մատչելի գներ են առաջարկում, և ինքնատիպ տրամադրությունն էլ կպահպանես։ Ընտրելիս գլխավոր հարցը տուր ինքդ քեզ. ուզում ես ավազոտ լողափ և հեշտ մուտք դեպի ծով (Նաամա Բեյ, Շարմ էլ Մայա), թե՞ խութ և ստորջրյա աշխարհ հենց հյուրանոցի մոտ (Շարքս Բեյ, Նաբք). երկուսը միասին հազվադեպ են հանդիպում։
Որտեղ ուտել և ինչ գնել
Եգիպտական խոհանոցը պարզ է, սննդարար և համեղ։ Անպայման փորձիր քոշարին (koshary)՝ բրնձի, մակարոնի, ոսպի և տապակած սոխի ազգային ուտեստը՝ լոլիկի սոուսով, ինչպես նաև ֆալաֆելը (թաամեյա), հումուսը և տաք լավաշը։ Ծովափնյա քաղաքում ծովամթերքը առանձին թեմա է. թարմ որսված ձուկը և ծովախեցգետինները հիանալի են պատրաստվում Նաամա Բեյի և հին շուկայի ռեստորաններում։ Աղանդերի համար փորձիր ում ալին՝ տաք կաթնային աղանդեր ընկույզով և չամիչով, իսկ խմիչքից՝ հիբիսկուսի թեյը՝ «քարքադե»։
Հյուրանոցից դուրս սնվելը բավական մատչելի է. տեղական ռեստորանում ճաշը մոտավորապես մի քանի հարյուր եգիպտական ֆունտ արժե, իսկ զբոսաշրջային գոտում գները մոտենում են եվրոպականին։ Ջուրը խմիր միայն շշալցված. ծորակի ջուրը խմելու համար չի օգտագործվում։
Գնումների լավագույն վայրը հին շուկան է՝ համեմունքներ, եգիպտական օծանելիքի յուղեր, պապիրուս, բամբակյա հագուստ և ալաբաստրե իրեր։ Սակարկելը այստեղ խաղի մասն է. սկզբնական գնի կիսով չափ իջեցնելը միանգամայն նորմալ է, ուստի սակարկիր ժպիտով և համբերությամբ։ Իսկ ժամանակակից շոփինգի համար պետք կգան SOHO Square-ի և Նաամա Բեյի առևտրի կենտրոնները։
Տրանսպորտը և տեղաշարժը
Շարմ էլ Շեյխում հասարակական տրանսպորտ եվրոպական իմաստով գոյություն չունի. տեղաշարժի հիմնական միջոցը տաքսին է։ Հաշվիչը գրեթե երբեք չի միացվում, ուստի գինը համաձայնեցրու նստելուց առաջ և մի քաշվիր սակարկելուց. սկզբնական առաջարկը հաճախ իրական գնից երկու անգամ բարձր է։ Հյուրանոցի ընդունարանում նախապես հարցրու, թե ինչ արժե կոնկրետ երթուղին, որպեսզի կողմնորոշիչ ունենաս։
Տեղացիները տեղաշարժվում են միկրոավտոբուսներով, որոնք երթևեկում են գլխավոր մայրուղով. սա ամենաէժան տարբերակն է, թեև երթուղիները հասկանալը զբոսաշրջիկի համար դժվար է։ Թաղամասերի միջև հեռավորությունները բավական մեծ են. Նաամա Բեյից Նաբք Բեյ մեքենայով 20–25 րոպե է, ուստի «ամենուր ոտքով կհասնեմ» ռազմավարությունը այստեղ չի աշխատի։
Էքսկուրսիաների ժամանակ տեղաշարժը սովորաբար կազմակերպված տրանսֆերով է. Ռաս Մոհամմեդ՝ նավով կամ ջիփով, Սինա լեռ՝ գիշերային ավտոբուսով։ Կարևոր մանրամասն. Սինայի թերակղզում ինքնուրույն, վարձած մեքենայով հեռավոր ճանապարհորդելը ընդունված չէ. անապատի ճանապարհներին անցակետեր կան, և խմբային տուրով ճամփորդելը շատ ավելի պարզ և անվտանգ է։
Գործնական խորհուրդներ՝ վիզա, փող, անվտանգություն
Վիզայի հարցը Վրաստանի քաղաքացիների համար պարզ է. Վրաստանի քաղաքացիները Եգիպտոս մուտք գործելիս կարող են վիզա ստանալ ժամանելուն պես (visa on arrival) կամ նախապես ձևակերպել էլեկտրոնային վիզա (e-Visa). միանգամյա զբոսաշրջային վիզան, որպես կանոն, մոտ 25 ԱՄՆ դոլար արժե և մինչև 30 օր մնալու իրավունք է տալիս։ Անձնագիրը մեկնելու օրվանից պետք է գործի առնվազն 6 ամիս։ Մեկնելուց առաջ, այնուամենայնիվ, ստուգիր գործող պայմանները, քանի որ կանոնները պարբերաբար փոխվում են։
Արժույթը եգիպտական ֆունտն է (EGP)։ Հյուրանոցներում և մեծ ռեստորաններում քարտն ընդունվում է, սակայն շուկայում, տաքսիում և փոքր սրճարաններում կանխիկ գումար կպահանջվի. հետդ ունեցիր մանր թղթադրամներ։ Դոլարը և եվրոն հեշտությամբ փոխանակվում են բանկոմատներում և փոխանակման կետերում։ Հիշիր «բաքշիշի» մշակույթը. փոքր վարձատրություն ընդունված է բեռնակրի, հավաքարարի և մատուցողի համար։ Ինտերնետի համար հարմար է տեղական SIM-ը կամ նախապես գնված eSIM-ը։
Շարմ էլ Շեյխը Եգիպտոսի ամենապաշտպանված գոտիներից է. առողջարանը պաշտպանում են անվտանգության ուժեղացված ռեժիմը և անցակետերը, իսկ զբոսաշրջային գոտիներում հանցագործությունը հազվադեպ է։ Հիմնական զգուշությունը վերաբերում է ծովին. կորալների վրա ոտքով մի կանգնիր (վնասը և՛ քեզ է, և՛ խութին), լողալիս հետևիր նշված գոտիներին և արևից պաշտպանվելը մի մոռացիր. արևն այստեղ ձմռանն էլ է ուժեղ։ Արտակարգ իրավիճակների ընդհանուր համարը 122-ն է (ոստիկանություն), առանձին գործում է նաև զբոսաշրջային ոստիկանությունը։
Հաճախ տրվող հարցեր
Վիզա անհրաժե՞շտ է Վրաստանի քաղաքացիներին Շարմ էլ Շեյխի համար։
Այո, սակայն ընթացակարգը պարզ է։ Վրաստանի քաղաքացիները կարող են վիզա ստանալ ժամանելուն պես (visa on arrival) կամ նախապես ձևակերպել էլեկտրոնային վիզա (e-Visa)։ Զբոսաշրջային վիզան մոտ 25 ԱՄՆ դոլար արժե և մինչև 30 օր մնալու հնարավորություն է տալիս։ Անձնագիրը պետք է գործի առնվազն 6 ամիս։
Կա՞ արդյոք ուղիղ չվերթ Թբիլիսիից Շարմ էլ Շեյխ։
Ամբողջ տարվա ընթացքում գործող ուղիղ չվերթ, որպես կանոն, չկա. ուղղությունը հիմնականում սպասարկում են սեզոնային չարտերները։ Կանոնավոր ավիաընկերություններով ամենատարածվածը փոխնստումն է Ստամբուլում կամ Դուբայում, այլընտրանքը՝ Կահիրեի վրայով ներքին չվերթով։
Ե՞րբ է ավելի լավ մեկնել Շարմ էլ Շեյխ։
Ամենահարմարավետը գարունն է և աշունը՝ տաք օդ և չափավոր մարդաշատություն։ Ձմեռը նույնպես հիանալի ժամանակ է. ցերեկը 20–25 աստիճան է, և ծովը լողալու համար պիտանի է, իսկ երեկոյան թեթև բաճկոն կպահանջվի։ Հուլիս-օգոստոսին շոգը մոտենում է 40 աստիճանի։
Ի՞նչ արժույթ վերցնեմ հետս։
Տեղական արժույթը եգիպտական ֆունտն է (EGP)։ Դոլարը և եվրոն տեղում հեշտությամբ փոխանակվում են։ Հյուրանոցներում քարտն ընդունվում է, սակայն շուկայի, տաքսու և բաքշիշի համար կանխիկ գումար և մանր թղթադրամներ անպայման ունեցիր։
Կարելի՞ է արդյոք խմել ծորակի ջուրը։
Ոչ, ծորակի ջուրը խմելու համար չի օգտագործվում։ Խմիր միայն շշալցված ջուր, որը ամենուր էժան վաճառվում է։ Ատամները լվանալու համար նույնպես շատ ճամփորդներ նախընտրում են շշալցված ջուրը։
Անվտա՞նգ է արդյոք Շարմ էլ Շեյխը զբոսաշրջիկների համար։
Շարմ էլ Շեյխը Եգիպտոսի ամենապաշտպանված առողջարաններից է. զբոսաշրջային գոտին պաշտպանում են անցակետերը և ուժեղացված անվտանգությունը։ Հիմնական զգուշությունը վերաբերում է ծովին և արևին. հետևիր նշված լողի գոտիներին և օգտագործիր արևապաշտպան միջոցներ։